Mecaz Anlam, Gerçek ve Yan Anlam Nedir ?


mecaz-anlam-gercek-ve-yan-anlam-nedir

Mecaz Anlam Nedir, Gerçek Anlam Nedir ve Yan Anlam Nedir? 

Cümlede kullanılan kelimelerin gerçek mi mecaz anlamla mı yoksa  yan anlamla mı kurulduğunu nasıl anlarız sorusunun cevabını aşağıda örneklerle açıklamaya çalıştık.

GERÇEK ANLAM

Bir sözcüğün ilk ve asıl olan anlamına ”gerçek anlam” denir.Yani o sözcüğün söylendiği anda zihinde uyandırdığı ve yaptığı ilk çağrışım gerçek anlamdır.

Örnek Cümleler:

  • Adamın bahçesindeki bütün maydanozlar yandı. (Gerçek anlam)
  • Balkona astığım elbiseler kurumamış. (Gerçek anlam)
  • Elektrik direği çok inceydi. (Gerçek anlam)
  • Villanın aydınlık bir odasından karanlık bir odasına geçmiştik. (Gerçek anlam)
  • Çocuk kasabaya yakın kumsalda oynuyor. (Gerçek anlam)

MECAZ ANLAM
Bir sözcüğün gerçek anlamı dışında, başka bir an­lamı ifade edecek şekilde, daha çok soyut olarak kul­lanılmasına ”mecaz anlam” denir.
Mecaz anlam, cümleye güzellik ve canlılık vermesi amacıyla kullanılır. Dillerin zenginliği, sözcüklerin çokluğuyla değilde, herkesin bildiği an­lamının dışında mecaz anlamıyla kullanılabilmesi ile ölçülür.
Sözcüğün temel anlamıyla, yan ve mecaz anlamları birbirine karıştırılmamalı. Sözcüğün temel ve yan anlamı arasında anlam olarak bir benzerlik vardır, fakat temel anlamla mecaz anlam arasında, anlam olarak hiç ­bir benzerlik yoktur.

Örnek Cümleler:

  • Bu sınava giremezsen yandın. (Mecaz anlam)
  • Senin aşkından ben kurudum canım. (Mecaz anlam)
  • Bani de düşünmen çok ince bir davranış. (Mecaz anlam)
  • Yaşadığımız bunca karanlık olaylardan sonra aydınlığa erdik. (Mecaz anlam)

YAN ANLAM
Temel anlamıyla alakalı olarak zamanla ortaya çıkan, değişik anlamlara yan anlam denir. Sözcüğün gerçek anlamı dışında, gerçek anlamıyla az da olsa yakınlık taşıyan yeni anlamlar kazanması ile yan anlamı oluşur. Bir sözcüğün yan anlam kazanmasında genelde yakıştırma ve benzerlik etkili olmaktadır.
Meselâ “göz” denince aklımıza ilk , kelimenin temel anlamı olan organ gelir. Ama göz olarak “iğnenin gözü”, “çantanın gözü”, dolabın gözü” tamlamalarında kullanılan anlamlar, benzetme yoluyla yapılmış yeni anlamlardır.
Yan anlama örnek vererek izah edecek olursak;
Meselâ, “düşmek” kelimesi, “Meyveler yere düştü” cümlesinde ”düştü”temel anlamda kullanılmış; “Çocuğun pantolonu düştü”, “Bu yılın ilk yağmuru düştü” ve “Apartmanların gölgesi yola düştü” cümlelerinde ”düştü” yan anlam olarak kullanılmıştır.

Örnek Cümleler:

  • Tatilde çektiğimiz bütün resimler yanmış. (Yan anlam)
  • Hazan mevsimindeki kurumuş yapraklar gibi olmuş yaşlanınca. (Yan anlam)
  • Bu dolabın ayağı oynuyor. (Yan anlam)

Mecaz Anlam, Gerçek ve Yan Anlam Nedir ? ile Benzer Yazılar:

18 Nisan 2014 Saat : 12:16

Mecaz Anlam, Gerçek ve Yan Anlam Nedir ? Yazısı için Yorum Yapabilirsiniz

topuk kaşıntısı Son Yazılar FriendFeed