Zaman ve Çeşitleri


zaman-ve-cesitleri

Zaman
Bir olayın içinde geçtiği, geçmeye devam ettiği ya da geçeceği süreye denir. Yüzyıllardan beri zaman, felsefe, matematik ve bilimin temel ilgi alanlanı olmuştur. Zamanı ölçmek için eskiden su Saati, güneş saati ve kum saatleri kullanılmıştır. Günümüzde teknolojinin gelişmesiyle birlikte elektronik, mekanik saatler, sarkaçlı ve Atom saatleri kullanılmaktadır.
Günümüzdeki saatlerle ölçülen zamanla, güneş saatiyle ölçülen zamanın ifadesi farklıdır. Çünkü, güneş saatinde zaman gökyüzünde güneşin konumuna göre belirlenir. Günümüz saatlerinde ise, bir yıldaki güneş günlerinin ortalaması alınmış ve bir günün saat cinsinden değeri bulunmuştur.

Buna da ortalama güneş günü denilmiştir. Güneş gününe göre ölçülen zaman da ortalama zaman denmiştir. Güneş saatiyle ölçülen zamana ise görünür zaman denir. Görünür zaman ile ortalama zaman arasında oluşan 16 dakikalık farka da zaman denklemi adı verilir.

Yıldız zamanı denilen ve yıldızlara göre ölçülen zaman şekli de vardır. Dünya, Güneş’in çevresinde dolaştığından, yıldız zamanı diğer zamanlardan farklıdır. Yıldızların gökyüzünde bir kez dolanıp yine başlangıçtaki konumlarına geri dönmeleri için geçen zamana yıldız günü denir. Bir yıldız günü, ortalama güneş gününden biraz daha kısadır. Bu fark, Dünya’nın Güneş çevresinde dolaşma süresi olan 24 saati bulur.

Zaman Nedir?
Bir işin, bir oluşun içinde geçtiği, geçeceği veya geçmekte olduğu süredir. vakit: “Zaman geçtikçe hafifleyecek yerde, daha ziyade ağırlaşan, bir vicdan azabı duyarım.”- Ö. Seyfettin.
Bu sürenin belirli bir parçası, vakit: ” Efendiler, az söylemek çok yapmak zamanı gelmiştir.”- A. İlhan.
Belirlenmiş olan an.
Çağ, mevsim:” Gül zamanı. Çocukluk zamanı .”- .
Bir işe ayrılmış veya bir iş için alışılmış saatler, vakit .
Dönem, devir : ” Eski müdürün zamanında baya şımarmış olan bu miskin ve ukala herifi sepetledi.”- H. Taner.
Gök bilimi, olayların oluş ve akış sırasını belirleyen, düzenli ve dönemli gök olaylarını birim olarak kullanan sanal bir kavramdır.
Dil bilgisi, fiillerin belirttikleri geçmiş zaman, şimdiki zaman, gelecek zaman, geniş zaman kavramıdır: “Geldi, gelmiş, geliyor, gelecek, gelir gibi .”- .
jeoloji, Yer kabuğunun geçirdiği gelişimde belirlenen ve fosillere göre de dörde ayrılan geniş evrelerden her biridir .

ZAMAN ÇEŞİTLERİ:

Atasözü, deyim ve birleşik fiiller;
Zaman almak:
Sürmek, devam ederek zamanı geçirmek.
Zamana uymak:
Davranışları içinde bulunduğu günün şartlarına uydurmak.
Zaman bırakmak:
Bir iş için oluşuma süre ayırmak.
Zamanı avlamak:
Uygun zamanı kollamak.
Zamanı dolmak:
Bir iş için ayrılan sürenin sona ermesi.
Zamanı geçirmek:
Oyalanmak.
Zaman ile yarışmak:
Hızlı şekilde hareket etmek.
Zaman kazanmak:
Vakitten kazanmak.
Zaman kollamak:
Bir işin sırasını beklemek,uygun bir fırsat yakalamak.
Zaman öldürmek:
Boş gereksiz şeylerle vakit geçirmek.
Zaman tanımak:
Bir iş için zaman vermek, bitmeyen bir iş için süreyi uzatmak.
Zaman vermek:
Bir iş için belli bir süre ayırmak.

Birleşik Sözler
Zaman aşımı
Süre aşımı
Zaman ayarlı
Zamana uyumlu olarak hazırlanmış olan.
Zaman belirteci
Zaman zarfı
Zaman bilimi
1 . Tarihsel olayların zamanını inceleyen bilim, kronoloji.
2 . Gözlemlere dayanarak zamanı belirleyen, tutulmaları, gezegenlerle alakalı önemli olayları, yıldızların yerlerini ve zamanını sırasına göre veren bilim, kronoloji.

Zaman eki:
Fiillerde kullanılan ve kullanıldığı kelimeye zaman kavramı veren ek: -ecek (gel-eceğ-im), -miş (piş-miş-ti), -iyor (sev-iyor), -di (gel-di) vb.
Zaman tüneli:
Bilim kurgu olaylarında değişik zamanlar arasında geçişin sağlandığına inanılan yer.
Zaman zaman:
Ara sıra
Zaman zarfı:
Bir fiilin anlamını zaman kavramı sayesinde sınırlandıran zarf, zaman belirteci:
Açık zaman:
Tutkalın yüzeye sürülmesi ile malzemelerin sıkıştırılması arasında geçen süre.
Ahir zaman:
Son zaman, şimdiki an. Dünyanın son günleri, kıyametin kopmak üzere bulunduğu Günler veya yıllar.
Ahir zaman Peygamberi:
Müslümanların son peygamberi olan Hz. Muhammed .
Aman zaman:
Fırsat, çıkar yol.
Aman zaman bilmemek:
fırsat vermemek.
Aman zaman dedirtmemek:
Aman vermemek.
Art zamanlı:
Evrim açısından ele alınan süre içinde birbirini izleyen, diyakronik.
Arz zamanlı dil bilimi:
Dil olaylarını değişik zaman ve evrim açısından inceleyen dil bilimi.
Birleşik zaman:
Yalın zamanlı ve çekimli bir fiilin -di (i-di), -miş (i-miş,), -se (i-se) gibi ek fiil eklerinden birini alarak bildirdiği zaman: Sevdiydi (sevdi-y-di < sev-ecek + i-miş) sev-er-se (sev-erse < sev-er + ise) gibi. Hikaye birleşik zaman: Yalın zamanlı bir fiilin geçmişte yapıldığını anlatan, idi > -di ekiyle kurulan kip:
Katmerli birleşik zaman:
Yalın zamanlı bir fiille ek fiilin iki zamanının birlikte kullanılması: Gelir idiysem gibi.
Şartlı birleşik zaman:
Belli zaman eki almış yükleme -sa / -se şart eki getirilerek oluşturulan kelime.
Rivayet birleşik zaman:
Yalın zamanlı bir kiple -miş ekinin birlikte kullanılmasından oluşur.
Birleşik zaman:
Gelmişmiş, gelecekmiş gibi.
Bir zaman:
Geçmiş zamanda, eskiden, vaktiyle.
Dar zaman:
Çok kısa süre, dar vakit. Mecaz Zorluk, üzüntü, sıkıntı ve yokluk içinde geçen süre, dar vakit.
Eş zaman:
Aynı zaman içerisinde hareket eden, senkron, asenkron karşıtı.
Eş zamanlı:
Başlamalarıyla bitmeleri arasında geçen zamanı eşit olan (olaylar), senkronik. Aynı zamanda oluşan.
Eş zamanlı dil bilimi:
Bir dilin zaman içinde değişme ve gelişmesi sırasında, belirli bir dönemde ortaya çıkan olgularını inceleyen dil bilimi.
Evvel zaman:
Çok önceki, çok eskiden, önceleri.
Geçmiş zaman:
Fiilin belirttiği zaman, içinde bulunulan zamandan çok önceye ait olması, mazi. Ahmet İstanbul ‘a gidip gelmiş gibi.
Gelecek zaman:
Fiilin belirttiği zaman kavramının, içinde bulunulan zamandan sonraya ait olduğunu belirten, -e, -ecek, -esi, -se, -meli eklerinin alınmasıyla kurulan zaman. Gele, gelecek, gelesi, gelse, gelmeli gibi.
Gelecek zaman görünümü:
Niyet kavramı veren görünüm:
Gelecek zaman kipi:
Fİçinde bulunulan zamandan sonraya ait olduğunu sınırlı bir biçimde gösteren, -acak / -ecek ekiyle kurulan kip: Geleceğim, geleceksin gibi.
Gelecek zaman sıfat – fiili:
İsim veya sıfat gibi kullanılan, gelecek zaman kavramı veren, -ecek, -esi ekleriyle kurulan fiilimsilerdir. Akacak kan damarda durmaz. Göresim geldi gibi.
Geniş zaman:
Fiilin her zaman yapıldığını, yapılmakta veya yapılacağını belirten, -r, -ir veya -er ekiyle kurulan cümleler. Başlar (başla-r), geliriz (gel-ir-iz), severim (sev-er-im) gibi.
Geniş zaman görünümü:
Geniş zaman sıfat – fiiliyle yardımcı fiilin birlikte kullanılmasıyla oluşan cümleler. Gelmez olmak. Görünmez olmak gibi.
Geniş zaman sıfat – fiili:
Fiilin her zaman yapıldığını, yapılmakta veya yapılacağını belirten, -ir, -er, -mez ekleriyle kurulan sıfat-fiil. Gelir (varidat), gider (masraf), güler yüz, bitmez iş, dinmez ağrı, görünmez kaza gibi.
Her zaman:
Ara vermeksizin, sürekli, daima, sık sık.
İkinci zaman:
İkinci Çağ.
Kimi zaman:
Ara sıra.
ölü zaman:
Ölü saat.
Yalın zaman:
Ek fiil kullanılmadan kurulan çekimli fiilin belirttiği zamandır: Geldin, gelmişsin, geliyorsun gibi.
Aynı zamanda:
Hem de, bunla birlikte:
Çift zamanı:
Tarla sürme zamanı .
İftar zamanı:
İftar vakti .
İkindi zamanı:
İkindi vakti.
Yıldız Zamanı:
Dünyanın yıldızlara göre tam bir dönüş süresini temel alan zaman.
Bir zamanlar:
Zamanında, vaktiyle, eskiden, bir keresinde,bir defasında
Vakti zamanında:
Vaktiyle.

Zaman ve Çeşitleri ile Benzer Yazılar:

12 Nisan 2014 Saat : 1:44

Zaman ve Çeşitleri Yazısı için Yorum Yapabilirsiniz

topuk kaşıntısı Son Yazılar FriendFeed